Geuldal in vroeger tijden

Op de foto zien we hoe schapen al rondtrekkend met de scheper (schaapsherder), tussen Valkenburg en Meerssen, ter hoogte van Geulhem, aan extensieve begrazing doen. De schrale hellingen op deze heide moeten een bijzondere vegetatie gekend hebben. De Franse kolonel Jean Joseph Tranchot heeft tussen 1801 en 1814 het hele departement van Nedermaas kartografisch in beeld gebracht, dit in opdracht van zijn Franse bazen. Voor de eerste keer werd onze huidige provincie uiterst accuraat in kaart gebracht. Napoleon stond erop om voor zijn militaire doeleinden een betrouwbare kaart te hebben. Tranchot en zijn tientallen medewerkers startten op verschillende plaatsen om op die wijze het totale gebied in kaart te brengen. Met een nooit geziene precisie werd alles vastgelegd. Niets ontging de waarneming van deze mannen. Bospaden, kloosters, beekjes, alles werd in kaart gebracht. Om het allemaal te vervolmaken, ondervroegen Tranchot en zijn mannen de lokale bevolking om op die wijze de juiste benamingen te krijgen. Zo vinden we ook de “Meerssender heyde” terug, ( de grote heide van Meerssen). Deze lag op de zuidelijke Geuldalhelling op de hoek van het Geul-en Maasdal. De heide was erg in trek bij Maastrichtse apothekers, zoals Dumoulin en Franquinet, getuige hun vele botanische veldwaarnemingen. Zo kwamen er Dennewolfsklauw, Rozenkransje, Wolverlei of Valkruid, Jeneverbes, Tweehuizige zegge, en Knolrus voor. Naar het oosten in de richting van Valkenburg lag toen de grote “Berger Heyde”. Ze liep van Amby tot Valkenberg. Bij Amby lag ook nog het Berger Veld. De “Berger Heyde” was de gemeentehei van Berg met een oppervlakte van 60 ha. Dit beweide “heide”gebied is in loop van de 19e en 20ste eeuw geheel verdwenen, c.q. dicht gegroeid met bos en struikgewas. Het verdwenen “schraalland” blijkt achteraf zonder meer een verschraling van onze natuur te zijn.

* Foto; De koepelgrot te Geulem, een uitgave van H.Smeets-Hoen te Valkenburg
* Dank aan Nat.Hist.Genootschap publicatie 1993

* Spot de scheper!!!!

Advertenties