Petrus Clermond, een mandenmaker uit Beek (Limburg)

“Het Fijnwerck” als bijnaam

Peter werd in 1723 geboren en trouwde in 1750 te Beek met Maria Catharina Peters. Ze kregen in het jaar 1755 een zoon die Matthijs heette. Het gezin woonde in Beek achter de kerk. Hij stond ook bekend als tapper, men kon bij hem thuis een brandwijntje drinken, en als voerman. Peter had ook ruim drie bunder land in bezit. We komen deze persoon voor het eerst tegen op 26 juli 1773, als de gedetineerde Dirk Hersseler tijdens een scherp verhoor in het Landshuis te Valkenburg op de stoel van de tortuur gebonden wordt. Dirk wordt “onder handen genomen” door de scherprechter en gaat op een gegeven ogenblik namen van medeverdachten noemen. Dirk bekende en passant dat hij zelf schuldig was aan diefstallen in een herberg nabij Aremberg aan de rivier de Aer, en bij een jood die op de grens van het Triers gebied gewoond zou hebben. Toen hij verder niets meer wilde bekennen, bracht de beul  op zijn rechter scheenbeen een beenschroef aan. Dirk hield de  vreselijke pijnen niet meer uit en gaf toe dat hij in Birndorf bij Birdel “een vette geyt”  had gestolen en dat hij in de St. Linners kapel  bij de Spekhuyser heide de eed had gezworen op de bende van gauwdieven. Deze laatste uitspraak zou hem zeker de das om gaan doen. Vervolgens noemde hij alsof hij het van buiten geleerd had, de namen van 35 personen die volgens hem medeplichtig zouden zijn aan “diefstallen en huysbraeken”. Een van deze personen was “ het Fijnwerck  agter de kerk te Beek sijnde tapper en Kurvenmaker”. Daarmee bedoelde Hersseler Petrus Clermond, die vanwege zijn vakmanschap, hij maakte mooie witte manden en korven,  de bijnaam “het Fijnwerck” had gekregen. Als Dirk een dag later opnieuw verhoord wordt, beticht hij Clermond van deelname aan een diefstal te Heugen bij Millen in het ambt Born. Als vervolgens de eveneens in Valkenburg vastzittende Matthijs Smeets Piter Clermont ervan beschuldigt als “meede tot de Bende te behooren”, begint het doek voor Peter langzaam te vallen. Volgens Matthijs zou “het Fijnwerck”ook deelgenomen hebben aan een diefstal in het dorp Havert , gelegen in het drostambt Tudderen. Smeets verklaarde verder dat Clermont ook aanwezig was geweest bij de diefstal op de weduwe Robroks “op de Laek aen deese seijde Maaseijk, anderhalf jaer geleden”!

Was Clermont enkel een meeloper?

De rechtbank moet nu overtuigd geraakt zijn van de schuld van Clermond, en aarzelde niet hem begin september 1773 op te pakken. Als op 21 en 22 september 1773 Geerke (Gerrit) Steijnen uit Neerbeek door de rechtbank aan de martelprocedure onderworpen wordt, vallen er opnieuw grote donkere schaduwen over de persoon van Peter Clermond. Geerke vertelde de rechtbank op dinsdag 21 september dat Peter medeplichtig zou zijn geweest aan de diefstal bij boer Walraven “aen de Maesbandt”. Een dag later beschuldigde  hij Clermond ervan dat hij gewapend met een stok aanwezig zou zijn geweest bij de overval op “ boer à Campo aen’t nieuw huijs achter Schimmert gelegen”! Waarschijnlijk was Steijnen op dat ogenblik al “ver weg” ten gevolge van de brutale tortuur, want deze overval heeft nooit plaats gevonden. Hij noemde de naam van Clermond, die hij zeer zeker kende, om van de martelstoel af te kunnen komen. Peter Clermond werd op  13 en 20  oktober in Valkenburg aan een scherp examen onderworpen. Het eerste scherpe verhoor werd door de aanwezige gerechtsarts afgebroken omdat er gevaar dreigde voor het leven van Clermond. De beklaagde moest eerst herstellen van zijn verhoor voordat hij opnieuw onder handen genomen kon worden. De tweede martelsessie vond plaats op de 20ste oktober. De “Heer Lands doctor” achtte het nu gerechtvaardigd om Clermond, wiens lichaam verzwaard  was met een gewicht van 25 pond, aan de stroppade (wipgalg) op te hangen. De arts haalde hem echter na een paar uur “weegens overkoomende flauwtens” van de stroppade af en schortte het verhoor op! Clermond overleed op dertien november aan de gevolgen van de misdadige “behandeling”  van de scherprechter die in opdracht van het Hollandse bestuur gebeurd was.

Hollandse rechtbank vonnist lijk!!

Twee dagen later kwam het gerecht op het Landshuis te Valkenburg bij elkaar om het vonnis uit te spreken tegen “het cadaver van Pieter Clermont leggende hier op het Lants huijsen”. Ze concludeerden dat Peter “menigvuldige”malen beschuldigd was door gedetineerden uit het Land van Valkenburg, maar ook door complicen uit Geulle en Elsloo. Kortom genoeg bewijs om zelfs een dode nog te veroordelen!! Trouwens Clermont had zelf toegegeven dat hij vruchten op het “open velt” had gestolen. De rechtbank riep de vilder van het Landshuis op om het lijk van Clermont op te halen en zijn lichaam op een kar naar Beek te vervoeren waar het op de executieplek van Beek “onder de aerde gedolven moest worden”. De gestorvene werd eveneens veroordeeld tot het betalen van de gerechtskosten. Zijn goederen werden door de rechtbank “executabel verklaard”! Dit vonnis werd op de pui van het Landshuis in aanwezigheid van de vier schepenen en burgemeester Bousch aan het volk kenbaar gemaakt. Het dode lichaam van Clermont lag tijdens deze “ceremonie” bewaakt door 24 schutten reeds op de kar van de vilder. De opbrengst van de executoriale verkoop bracht niets op. De rechtbank had kunnen weten dat de man niets bezat. Maar toch, als er een stuiver uit een arme burger te halen was, dan deden ze dat  met alle plezier De Landsdokter van de Staatse Partage van het Land van Valkenburg, Vrijthof,  zou enigszins verlaat in juni 1775 een rekening indienen  betreffende zijn behandelingen van Clermont. Hij telde een bedrag van 20 gulden voor zijn reizen van Maastricht naar Valkenburg, acht gulden voor twee visites, vier gulden voor het berichten van het overlijden van Clermont aan het “Hoog Officie”, en twaalf gulden voor de huur van een rijtuig. Er waren altijd al mensen die verdienden aan de ellende van anderen!

Info: Site Bokkenrijders en afstammelingen, en Anton Blok “De Bokkenrijders”.

Advertisements

Over helletocht

J. Visser is de auteur van het Limburgse jeugdboek "Helletocht naar de Grotten".
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s