Hof Koningsbeemd oftewel de Wijngaardshof

Deze hoeve stond ook bekend onder de naam Wijngaardshof, en was vlak bij de Wijngaardsweg gelegen die van Heerlen uit leidde naar het kruispunt bij Ten Esschen, de plek waar zich ook Hoeve ten Esschen bevond. De omgeving van Hof Koningsbeemd was alom bekend om zijn prachtige natuur en de hoeve zelf was een juweeltje van Limburgse boerderij architectuur. De hoeve werd al in 1388 vermeld als “der hoff int Koninxbeempt”. De grens van het rechtsgebied van de Heerlijkheid Hoensbroek bevond zich toen “in het midden van eenen weg loopende nevens den hof Rennenberg door den Koningsbeemd”. Het bezit van de toenmalige eigenaar werd als het ware door midden gesneden. Het was feitelijk twee-lenig. Een deel, de boerderij, de gebouwen, en landerijen welke op Hoensbroeks gebied lagen waren aldaar leenroerig, terwijl het andere deel – de landerijen die zich op Heerlens gebied bevonden – leenplichtig waren aan Valkenburg. De eigenaren voor het Heerlens deel kenden illustere namen zoals: Reynart Van den Bongert, Herman Hoen te Broeck, Johan Hoen van Voerendaal als gemachtigde van abdis Cecilia Hoen (!) van Munster Bilsen, en Gerard van Imstenrade, de Heer van Mheer. De adel verdeelde en heerste zoals altijd. Het Hoensbroekse gebied toont ons eigenaren als de van Imstenrade’s en de familie Van den Panhuys. Zeer waarschijnlijk zijn beide delen later aan de familie van Imstenrade gegaan en door vererving bij de oude adellijke families van Loë-Wissen en van Schaesberg-Krickenbeck terecht gekomen.

Kristiaan Quixs

Op het ogenblijk dat de historicus Egidius Slanghen dit allemaal opschreef in 1859, was de hoeve in het bezit van de familie van jonkheer Fr. Michiels van Kessenich, de toenmalige griffier van de Provinciale Staten van Limburg. In 1954 luidden de namen van de eigenaren als volgt: Jhr.P.J. Ch. A.H.Gh.Struije de Swielande, industrieel, en Jhr.Mr.P.P.E.B.H.Gh.de Swielande rechter, beiden woonachtig te Gent, België. Een bewoner van de hoeve die zich waarschijnlijk vermaarder gemaakt heeft, dan diegenen die dat met geld bereikten, is Kristiaan Quixs, die er op acht oktober 1773 geboren werd. Hij is bekend geworden vanwege zijn grote hoeveelheid geschiedkundige werken. Hij was de zoon van Martinus Quixs en Elisabeth Jongen. Deze verkreeg in juni 1777 wederom de pacht voor de Wijngaardshof voor de duur van zes jaren. In 1783 kocht deze Martinus een stuk bouwland “op den Nesschen”. Er school echter een flinke adder onder het gras in 1777, die daar verstopt was door de verpachter.

Klusjes voor de grote baas

Deze verpachter was Frans Carl Vrijheer van Loë tot Wissen en bezitter van Mheer, Aubel, St. Meertens Voeren,  Isenbrock ten noordoosten van Nieuwstadt, Conratsheim, en Puffendorff, toe maar! Tevens was hij raadsman voor de keurvorst van Palts, en Landhofmeester in het hertogdom Gulik. Waar hebben de huidige veelbezitters het toch van afgekeken? Deze heer verplichtte een pachter binnen het pachtcontract om elk jaar voor hem een aantal klusjes uit te voeren waaraan van Loë geld kon verdienen. Daarbij zou het gaan om het halen of vervoeren van zaken uit of naar de plaatsen Düsseldorff, Mheer, Aken en Wissen (een plaats in het Duitse Rijnland- Palts). Gezien de onvoorspelbare tijden met veel conflicten en rondtrekkende soldaten was dit geen sinecure en ook niet ongevaarlijk. Zo moest Martinus in 1789 vervoerder spelen voor het Oostenrijkse leger en voor het Franse leger zelfs van 1793 tot 1795. Dat hield in dat hij veelal leveranties van tarwe, rogge, haver, stro en koeien moest bezorgen bij Franse kampementen en legerplaatsen. Zijn knechten vervoerden dit alles naar plaatsen zoals Rekem, Aubel, Maastricht, Luik en Geilenkirchen. Dat was geen gemakkelijke taak. In 1807 werd de pachttermijn voor Quixs nogmaals voor zes jaar verlengd. Weer moest Martinus aan de bak voor zijn heer. In 1821 werd de scheiding en verdeling van de eigendommen van Quixs opgemaakt door zijn broer Christiaan, die priester was te Aken.

tenesschen02kruisng ten esschen koningsbeemd richtingh lotbroek

Bron: E.Slanghen/ Rijckheit Heerlen

Advertenties